اکولوژی سیمای سرزمین

منطقه حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش دز
 
 

منطقه مورد نظر در سال 1346 منطقه حفاظت شده اعلام شده و در سال 1348 قسمتي از آن پارك وحش و در سال 1355 پناهگاه حياط وحش دز معرفي گرديد.
اين منطقه در 31 درجه و 35 دقيقه تا 32 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 21 دقيقه تا 48 درجه و 51 دقيقه شرقي واقع مي باشد.
مساحت منطقه حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش دز بترتيب 17533 و 5301 هكتار مي باشد.
جنگل دز با طول حدود 150 كيلومتر از سردار آباد دزفول شروع و در امتداد رودخانه دز به طرف جنوب تا عنافچه نزديك اهواز امتداد دارد (در 20 كيلومتري شرق جاده ترانزيتي اهواز-شوش).سازندهاي زمين شناسي كه در اطراف منطقه داراي رخنمون مي باشد عبارت است از  آغاجاري، بخش لهبري و كنگلومراي بختياري.
رسوبات آبرفتي و خاكهاي منطقه بيشتر شامل خاكهاي قهوه اي، آبرفتي با بافت ريز، آبرفتي با بافت درشت و خاكهاي شور قليايي مي باشد.
 
راههاي دسترسي به منطقه
جاده آسفالته رانكين: اين جاده كه به شركت كشت و صنعت كارون اختصاص دارد از ميان پناهگاه حيات وحش دز جنب منطقه آب شيرين گذشته و پناهگاه حيات وحش دز را به دو قسمت تقسيم مي كند.
از 20 كيلومتري شرق جاده ترانزيتي اهواز-شوش مي توان وارد منطقه شده همچنين جهت دسترسي به منطقه از راه آهن سراسري اهواز-تهران در دومين ايستگاه در نزديكي انديمشك به رودخانه و منطقه حفاظت شده دز نزديك شده و از فاصله 1 كيلومتري آن گذر كرد.
 
معرفي گياهان منطقه :
درختان پده وگز كه به ترتيب اشكوب فوقاني يا چهارم واشكوب سوم را بخود اختصاص مي دهند. اشكوب دوم جنگل هاي دز را درختچه هاي سريم، جاز، تمشك، استبرق، كهورك و لگجي بوجود آورده واشكوب اول كه در واقع زمين كف منطقه را مي پوشاند از گياهان خانواده هاي يونجه وگرامينه وديگر گياهان علفي و يكساله تشكيل شده است.
معرفي جانوران منطقه :
جنگل كرخه زيستگاه اصلي جانوران زيادي در منطقه خوزستان مي باشد كه مهمترين آنها گوزن زرد است كه از گونه هاي نادر ايران و جهان به بشمار مي رود علاوه بر آن گونه هاي جانوري با ارزش نظير انواع پرندگان شامل بلبل خرما، ليكو، دراج و... در منطقه زندگي مي كنند از پستانداران با اهميت منطقه رودك عسل خوار، گربه جنگلي را مي توان نام برد.
آثار تاريخي – فرهنگي مذهبي :
معبد چغازنبيل در نزديكي منطقه، قديمترين و بزرگترين بناي خشتي و آجري جهان است كه از زمان ايلام ميانه به يادگار مانده است
همچنين پل ساساني به عنوان قديمي ترين پل جهان، آسياب هاي دزفول، مقبره سبز قبا ، بقعه محمد بن جعفر طيار در شهر دزفول در نزديكي منطقه از ديگر آثار مذهبي ، تاريخي است.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش كرخه
 
 

موقعيت جغرافيايي :
اين منطقه بين 32 درجه و 57 دقيقه و 31 درجه و 36 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 32 دقيقه و 48 درجه و 10 دقيقه طول شرقي مشخص مي شود.
جنگل هاي كرخه با طول حدود 180 كيلومتر در دو سوي رودخانه كرخه از سرخه شيخ عزيز در شمال غربي شوش شروع و در امتداد جنوبي رودخانه كرخه ضمن برگرفتن جنگل ها در دو طرف رودخانه ادامه يافته و بعد از عبور از غرب شهر شوش تا روستاي الهايي پيش رفته و سپس تا روستاي حلاف كشيده مي شود.
منطقه حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش كرخه 13995 هكتار مساحت دارد از اين مقدار 5301 هكتار مربوطه به پناهگاه مي باشد.
راه هاي دسترسي :
منطقه كرخه در 5 كيلومتري غرب جاده ترانزيتي اهواز – شوش بصورت نوار سبز رنگي در حاشيه رودخانه كرخه قرار گرفته است. جهت رسيدن به منطقه مي توان از جاده ترانزيتي اهواز – انديمشك استفاده نمود. همچنين جاده آسفالته سراسري اهواز – دزفول در بخشي از مسير خود، در مجاورت رودخانه كرخه امكان دسترسي به منطقه را در ساحل شرقي ميسر ساخته است.
معرفي جاذبه هاي گياهي :
پوشش گياهي منطقه را مي توان به سه دسته درختان – درختچه ها وبوته هاي يكساله تقسيم كرد اشكوب بالايي منطقه را درختان پده وگز – اشكوب مياني درختچه هاي نظير سريم – بنگله – علف مار و تمشك و... اشكوب تحتاني را انواع گياهان لگومينوز و گرامينه و... تشكيل مي دهند.
در جنگل هاي دز فراواني درخت پده بيش از ديگر گياهان و در جنگل هاي كرخه غالبيت گياهان با درختان و درختچه هاي گز مي باشد.
معرفي گياهان منطقه :
در كل عرصه هاي زيستگاههاي كرخه ودز مجموعاً 315 گونه در قالب 64 خانواده شناسائي گرديده است.
خانواده Compositae با 48 گونه بيشترين جمعيت را از نظر تنوع گونه اي داراست.
معرفي جانوران منطقه :
جنگل كرخه زيستگاه اصلي جانوران زيادي در منطقه خوزستان مي باشد كه مهمترين آنها گوزن زرد است كه از گونه هاي نادر ايران وجهان بشمار مي رود علاوه بر آن گونه هاي جانوري با ارزشي نظير انواع پرندگان شامل بلبل خرما، ليكو، دراج و... در منطقه زندگي مي نمايند. از پستانداران با ارزش منطقه رودك عسل خوار و گربه جنگلي را مي توان نام برد.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش :
جهت ديدن حيات وحش مي توان از 5 كيلومتري غرب جاده ترانزيتي اهواز – شوش وارد منطقه شد و در كل منطقه مي توان از مشاهده حيات وحش زيبا لذت برد.
آثار تاريخي – فرهنگي و مذهبي :
از آثار مذهبي منطقه مي توان امامزاده شچاخ در نزديك پاسگاه حفاظتي هلوه را نام برد. تپه آپادانا و تپه اكروپل، قلعه شوش از بناهاي تاريخي در شهرستان شوش در نزديكي منطقه حفاظت شده كرخه هستند.
مقبره حضرت دانيال بني (ع) در شهرستان شوش از آثار مذهبي منطقه مي باشد. به دليل اعتقادات مذهبي بسيار عميق مردم، امامزاده و سادات اين منطقه از احترام بسيار زياد برخوردارند بطوري كه در ايام و مناسبت­هاي مذهبي مردم با حضور بر مرقد سادات، اراده خود را به اهل بيت نشان مي دهند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه حفاظت شده كرائي
 
 

موقعيت جغرافيايي :
منطقه شكار ممنوع كرائي در 25 كيلومتري جنوب شرق شهرستان شوشتر و 35 كيلومتري جنوب شهرستان مسجدسليمان به مساحت 39353 هكتار و شامل رشته كوه سياه (كوه شه) مي باشد. اين رشته كوه از پيش كوههاي زاگرس و حداكثر ارتفاع آن 600 متر از سطح دريا مي باشد؛ اين منطقه از سال 76 به عنوان شكار ممنوع بوده و هم اكنون جهت ارتقاء و تبديل به حفاظت شده در دستور كار شوراي عالي محيط زيست قرار دارد.
راههاي دسترسي :
جاده آسفالته شوشتر به مسجدسليمان و سپس راه شني روستايي معروف به كرائي- راهدار مهمترين راه دسترسي به منطقه است همچنين راه آسفالته نفت سفيد به هفتگل از جمله راههاي دسترسي به منطقه است.
جاذبه هاي گياهي:
پوشش منطقه به طور كلي مرتعي و بسيار متنوع است كه دامنه هاي شمالي از پوشش مناسب و خوب و دامنه­اي جنوبي داراي مراتعي فقير است. وجود بازماندهايي از كنارستان در منطقه و تك درختان انجير كوهي ، بادام كوهي و كلخنگ نشان از تراكم و تنوع بسيار بالاي گياهي و جنگلي در گذشته داشته كه به علت تخريب مراتع و قطع درختان از ميان رفته است.
از ديگر درختچه هاي منطقه مي توان به رمليك، سريم و گز به صورت تك درخت اشاره كرد. پوشش مرتعي از تيره كاسني، لگومينوز، گرامينه تشكيل شده و به طور كلي بيش از 86 گونه گياهي در منطقه شناسايي كه تعدادي زيادي گونه دارويي از جمله گل گاو زبان، بارهنگ، بومادران، پونه در ميان آنها به چشم مي خورد.
عمده جامعه گياهي و شاخص پوشش گياهي را درخت كنار تشكيل مي دهد.
جاذبه هاي جانوري:
مهمترين گونه شاخص منطقه قوچ و ميش (گوسفند وحشي) Ovis orientalis مي باشد كه به دليل شرايط منطقه وحفاظت صورت گرفته از جمعيت نسبتاً مطلوبي برخوردار است كه به راحتي مي توان در منطقه مشاهده نمود. ساير جانوران منطقه شامل گرگ، شغال، تشي، انواع خفاش، گربه وحشي، كاراكال در منطقه زيست مي نمايند. مهمترين پرندگان كه به وفور در منطقه مشاهده مي شود كبك و تيهو مي باشد ساير پرندگان از جمله كبوتر چاهي، ياكريم، كمركولي، ديدمك، دراج نيز در منطقه زيست مي نمايند. اين منطقه در زمانهاي نه چندان دور زيستگاه پلنگ، كل و بز و آهو نيز بوده كه به علت شكار بي رويه و تخريب زيستگاه جمعيت آنها نابود شده است.
 محل هاي تجمع حيات وحش:
مهمترين محل تجمع حيات وحش منطقه (قوچ و ميش) در ارتفاعات مشرف به روستاي كرائي عليا است كه به دليل منطقه امن و قرق بودن منطقه زمستانها در آن محل تجمع مي نمايند و با شروع فصل گرما به حوالي روستاي مخروبه قلعه گره كه داراي چشمه و آبشخور مناسب تري است مي روند.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش :
از جمله راههاي دسترسي راه جيپ رو كرايي به قلعه گره وراه خط لوله كرايي به يونيت است كه مي توان از آن به راحتي قوچ و ميش ها را مشاهده نمود.
آثار تاريخي – فرهنگي و مذهبي :
از جمله آثار باستاني منطقه مي توان به خرابه هاي معروف به قلعه گره واقع در 5 كيلومتري شرق روستاي كرايي عليا نام برد؛ .همچنين تعداد 5 مقبره امام زاده در نقاط مختلف از جمله روستاهاي راهدار، كرايي عليا، كرايي سفلي، قلعه گره و بردميل وجود دارد و مورد احترام مردم محلي است.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه حفاظت شده جنگلي شيمبار
 
 

موقعيت جغرافيايي :
در فاصله 80 كيلومتري شمال شرق شهرستان مسجدسليمان منطقه اي كوهستاني و پوشيده از جنگل و درختان بلوط قرار گرفته است اين منطقه حدود 50 هزار هكتار وسعت داشته كه دسترسي به تمامي منطقه مشكل است به همين دليل تاكنون كمترين آسيب هاي انساني را به خود ديده است. موقعيت جغرافيائي آن ً10  ّ9   ْْ32  تا ً55  ّ39  ْ32  عرض شمالي و ً33  ّ30  ْ49  تا ً00 ّ44  ْ49 طول شرقي است. اين منطقه ادامه سلسله جبال زاگرس درخوزستان است كه از نقاط مرتفع (منار، كتك، تاراز، للر، چلا و...) يخچال هاي طبيعي، نقاط تالابي با پوشش متراكم گياهان، چشمه ها و... تشكيل گرديده است. بطور كلي سه بخش كاملاً متمايز در منطقه قابل تشخيص است: درياچه سد شهيد عباسپور، منطقه تالابي شط شيمبار، منطقه كوهستاني جنگلهاي بلوط زاگرس.
راههاي دسترسي :
مهمترين راه دسترسي به منطقه مسير جديد الاحداث مسجدسليمان به شهركرد است كه در حال حاضر تا ابتداي منطقه بصورت اسفالت شده است و داخل منطقه نيز در حال زيرسازي و اسفالت كاري است. در درون منطقه راههاي دسترسي شني روستائي درجه 3 وجود دارد.
جاذبه هاي گياهي
غناي گونه اي در منطقه شيمبار بسيار بالاست در اين منطقه سه اشكوب درختي كاملاً متمايز كه بعضاً منحصر بفرد است ديده مي شود در شط شيمبار عمده درختان با تراكم بسيار بالا از درختان و درختچه هاي جاز تشكيل شده است. بخشي كوهستاني منطقه جنگلهاي زاگرس با غالبيت بلوط ايراني است و در بخش هائي از منطقه نيز درختچه هاي مورد معطر كه بسيار متراكم و انبوه هستند وجود دارد.
جاذبه هاي جانوري :
جانوران موجود در سطح منطقه پراكنده اند و محدوده خاصي بعنوان محل  تجمع گونه هاي جانوري ديده نمي شود.
معرفي جانواران منطقه :
در منطقه شيمبار گونه هاي مختلف از جانوران ديده مي شوند كه ذيلاً معرفي مي گردند.
گونه هاي مختلفي از پستانداران در منطقه ديده مي شوند كه شامل گرگ، خرس قهوه اي، پلنگ، گربه وحشي، گراز، خرگوش، شغال، كفتار ، سنجاب، انواع خفاش، تشي، قوچ وحشي، كل وبز و... مي باشند.
انواع پرندگان درخت زي ، خشك زي وابزي در منطقه ديده مي شوند شامل كشيم كوچك، كشيم بزرگ، حواصيل شب، حواصيل خاكستري، كبك، تيهو ، انواع داركوب، بلبل خرما، بلبل، دم سرخ، انواع توكا، هدهد، انواع كبوتر وقمري، زاغي، جي جاق، كلاغ، غراب، كمركلي بزرگ وكوچك، چرخ ريسك، انواع پرندگان شكاري، لاشخورها و...
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش :
مسير اصلي كه از بخش انديكا به سمت بخش بازفت امتداد داشته و از وسط منطقه مي گذرد. بخشي از اين مسير آسفالت بوده وقسمتهائي از آن شني است.
مسيرهاي مالرو وفرعي كه با پياده روي امكان تردد و مشاهده وحوش فراهم است.
آثار تاريخي :
بارزترين اثر تاريخي منطقه پل نگين است كه بازمانده دوره ساسانيان تشخيص داده شده است.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه حفاظت شده جنگلي شالو – منگشت
 
 

موقعيت جغرافيايي :
منطقه اي است كوهستاني كه در حوضه آبخيز رشته كوههاي زاگرس واقع شده و طبيعتاً متأثر از ويژگي  مرفولوژيكي آن است. اين منطقه بدليل حفاظت از گونه هاي جنگلي و جلوگيري از فرسايش و قطع درختان بعنوان يكي از مناطق 10 درصد حفاظت از منابع جنگلي در خوزستان شناخته شده و بعنوان منطقه حفاظت شده شالو و منگشت اعلام گرديده است. شالو – منگشت در 25 كيلومتري جنوب شرقي شهرستان ايذه وبطور كلي در شرق استان خوزستان واقع گرديده است. موقعيت جغرافيايي آن 50 درجه و 15 دقيقه تا 50 درجه و 40 دقيقه طول شرقي و 31 درجه و35 دقيقه تا 31 درجه و 45 دقيقه عرض شمالي است. اين منطقه حدود 13 هزار هكتار وسعت دارد.
راههاي دسترسي به منطقه :
باتوجه به وجود درياچه سد كارون 3 كه ضلع شرقي منطقه را در برگرفته است علاوه بر راه زميني كه از راههاي روستائي درجه 2 محسوب مي شود از طريق آبي نيز از دو نقطه شمالي شرق و جنوبي شرق به كمك بارج هاي (شناور) مخصوص كه توسط مديريت سد در اختيار همگان قرار دارد مي توان بصورت رايگان وارد منطقه شد. كلاً دسترسي به منطقه فقط از ضلع شرقي آن امكان پذير است.
جاذبه هاي گياهي :
پوشش گياهي منطقه چشم انداز بديع وزيبائي را بوجود آورده است كه با مجموع 230 گونه گياهي، منطقه را ازنظر غناي گونه هاي گياهي به يكي از مناطق مهم منطقه زاگرس در استان خوزستان بدل كرده است بطوري كه مي توان از منطقه بعنوان يك باغ گياهشناسي طبيعي نامبرد. عمده پوشش گياهي منطقه را درختان بلوط تشكيل داده اند كه در بين آنها گونه هاي مورد معطر – زبان گنجشك – ارغوان، بنه ، گلخونك، انجير، بادام و ... نيز ديده مي شود. علاوه بر آن باغهاي انار، انگور، انجير، گردو و... در منطقه توسط باغداران روستائي احداث گرديده اند كه قدمتي ديرينه دارند.
جاذبه هاي جانوري :
جانوران موجود در سطح منطقه پراكنده اند. بخصوص گونه هاي پرندگان درخت زي كه بيشتر در فصول بهار در سطح منطقه به وفور ديده مي شوند؛ از جمله آنها داركوب، پري شاهرخ، زاغي، بلبل، سهره طلائي و... همچنين گونه هاي نظير كبك و تيهو از پرندگان اصلي و بومي در منطقه اند و منطقه شالو منگشت يكي از زيستگاههاي اصلي آنهاست. از گونه هاي پستانداران شغال و روباه به وفور در سطح منطقه ديده مي شوند سنجاب ايراني نيز از پستانداران با جمعيت مناسب در منطقه است وگونه هاي نظير پلنگ و خرس قهوه اي بندرت در منطقه ديده شده اند. در مجموع محدوده خاصي را در سطح منطقه بعنوان محل تجمع گونه هاي جانوران نمي توان تشخيص داد.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحشي :
مسير دهدز – سادات حسيني با استفاده از خودرو بارج (شناور) و استفاده از جاده شني تا روستاي شيوند.
استفاده از بارج (شناور) از سد كارون 3 تا روستاي شيوند.
راه در دست احداث سد كارون 3 به پاجول – شالو – طويله.
آثار تاريخي – فرهنگي وامكانات اقامتي :
امكانات اقامتي مشخص و قابلي در منطقه ديده نمي شود هرچند سد كارون 3 از امكانات اقامتي برخوردار است ليكن اين اقامتگاه عمومي نيست.
در محل مكان هاي مناسبي جهت احداث كمپينگ وجود دارد – اخيراً طرح احداث شهرك توريستي در جنوب منطقه مطرح ومقدمات آن انجام گرديده است.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه حفاظت شده هفت شهيدان
 
 

موقعيت منطقه :
اين منطقه با مساحت حدود 9402 هكتار در   َ3   ْ32  تا ً40  َ8  ْ32 شمالي  و  ً25  َ4  ْ49  تا ً30  َ13  ْ49 شرقي واقع گرديده است. جاده هاي دسترسي به منطقه هفت شهيدان شامل جاده آسفالته مسجدسليمان به اهواز – جاده آسفالته مسجدسليمان به لالي، جاده شني روستايي سلطان اباد – جاده شني قبله اي – جاده شني شاهزاده عبدالله و شمس اباد مي شود.
حد و حدود منطقه
شمال (گاوداران بالا كوه اله اكبر – كوه گچ)
شرق (كوه ترگس – كوه كره كنار – دره گور و ننگ مو – لادرازان – كوشكك)
جنوب (دو دره – جاده آسفالته مسجدسليمان)
مغرب (جاده آسفالته – هفت شهيدان – گاوداران بالا)
پوشش گياهي:
كنار – رمليك – انجير – كلخنگ – گياهان مرتعي
جانوران:
گرگر، كفتار، روباه، شغال، گربه وحشي ، كبك، تيهو، ساير پرندگان
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

پناهگاه حيات وحش وتالاب بين المللي شادگان
 
 

موقعيت جغرافيايي :
 تالاب شادگان با مساحت 400 هزار هكتار كه از اين مقدار 327765 هكتار پناهگاه حيات وحش است واقع در جنوب غرب ايران و جنوب جلگه خوزستان حد فاصل شهرستانهاي شادگان، آبادان و ماهشهر از َ17 و ْ48 تا َ50 و ْ48 شرقي و َ17 و ْ30  تا  َ58 و ْ30 شمالي قرار دارد.
راههاي دسترسي :
اتوبان اهواز به آبادان در ضلع غربي پناهگاه از محل سه راهي دارخوين تا ابتداي ورودي شهر آبادان.
جاده آسفالته دارخوين شادگان – اتوبان اهواز كه به سه راهي خوردورق منتهي مي گردد.
جاده آسفالته آبادان – بندرامام كه از وسط پناهگاه گذشته و در سه راهي خور دورق به جاده شادگان متصل مي گردد.
جاذبه هاي گياهي :
تالاب شادگان همزمان با فصل پرآبي از لحاظ تنوع پوشش گياهي و تراكم آن بسيار غني و به لحاظ وجود سه اكوسيستم آب شيرين، آب شور و آب لب شور پوشش متفاوت از هم دارد به طور كلي پوشش گياهي شاخص تالاب عبارتند از : (جگن)، لويي و ني.
اين پوشش متناسب با نوع آب وعمق آب در جاههاي مختلف تالاب بسيار ديدني مي باشد. به طور كلي حدود 110 گونه گياهي در تالاب شناسايي شده كه از اين تعداد گونه هاي دارويي تالاب شامل 21 گونه مي باشند و مهمترين آنها عبارتند از : بومادران هميشه بهار ايراني، سازو و بارهنگ.
 
 
جاذبه هاي جانوري :
تالاب شادگان يكي از مهمترين زيستگاههاي پرندگان مهاجر آبزي وكنار آبزي در كشور است كه همه ساله از ابتداي پاييز تا اواخر زمستان هزاران پرنده جهت زمستان گذراني به اين تالاب روي مي آورند و تعدادي از گونه ها نيز به صورت بومي و نيز در تالاب جوجه آوري مي نمايند. به طور كلي 154 گونه پرنده در تالاب شناسايي شده كه شاخص آنها عبارتند از : اردك مرمري، اكراس آفريقايي، پليكان خاكستري و فلامينگو.
پستانداران تالاب شامل 40 گونه مي باشند كه مهمترين آنها دولفين بيني بطري است كه با حركات نمايش زيبا بسيار ديدني است. اين حيوان در دهانه خليج فارس و خورموسي به خوبي مشاهده مي شود. مهمترين پستانداران تالاب عبارتند از : گراز، گربه جنگلي، شنگ، گرگ و دلفين.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش :
جهت مشاهــده پرندگان تالاب مـي توان از حاشيه جاده هاي آبادان به بندر امام و آبادان – اهواز و شــادگان – دارخوين و همچنين جاده بيمارستان صحرايي ارتش استفاده نمود.
آثار تاريخي – فرهنگي – مذهبي :
به دليل اعتقادات مذهبي بسيار عميق مردم امام زاده و سادات اين منطقه از احترام بسيار زياد برخوردارند به طوري كه در ايام و مناسبت هاي مذهبي  مردم با حضور بر مرقد سادات و امام زاده ها با قرباني كردن و سفره هاي مهماني ارادات خود را به اهل بيت نشان مي دهند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

تالاب هورالعظيم
 
 

موقعيت جغرافيايي :
تالاب بزرگ هويزه يا هورالعظيم در غرب استان خوزستان در انتهاي رود كرخه در منطقه مرزي دشت آزادگان بين دو كشور ايران و عراق واقع شده است و داراي طول جغرافياي 47 درجه و 58 دقيقه تا 47 درجه 16 دقيقه و30 ثانيه طول شرقي و عرض جغرافيايي 31 درجه 53 دقيقه تا 41 درجه عرض شمالي است.
راههاي دسترسي به منطقه :
شامل راه آسفالته – سوسنگرد- بستان- چزابه- راه آسفالته هويزه رفيع ،راه شني ، نظامي پاسگاههاي طبر- شط علي و راه آسفالته اهواز- جاده سيد خلف به طلائيه است.
معرفي گياهان منطقه
گياهان كفزي هور شامل، ني ، جگن (چولان)، لوئي، بردي، تيره تيزك.
گياهان شناور در هور گونه هايي از گياهان هستند كه ريشه در آب داشته به صورت شناور در سطح يا بخشي از آب زندگي مي كنند شامل گياهان قهوه اي سبزينه دار- تيره گل ميموني و...
گياهان سواحل هور كه به مجموع گياهاني كه در خشكي هاي اطراف و سواحل هور هستند شامل كاگله، كاهو وحشي، سورمه صحرائي و...
مهمترين گونه هاي گياهي منطقه عبارتند از : ني، جگن (چولان)، لوئي و نيلوفرآبي.
معرفي جانوران منطقه :
الف) پستانداران
تنوع جامعه پستانداران در تالاب بسيار محدود است ولي از اين نظر كه تأثيرات عميقي بر روي ساختار
 زندگي انساني دارد حائز اهميت است. از جمله پستانداران معروف كنارزي منطقه هور گاوميش است كه به صورت اهلي زندگي كنند و بيشتر وقت خود را در نواحي ساحلي هور مي گذراند از ساير پستانداران هور مي توان به گراز، سگ آبي و خفاش اشاره نمود.
ب) ماهيان تالاب
در مجموع بيش از 12 گونه ماهي در هور زيست مي كنند كه عبارتند از بني – عنزه- گطان- حمري-شلج- آمور- برزم- بياح- كپور نقره اي و غيره.
ج- پرندگان
هورالعظيم محل زمستان گذراني بسياري از پرندگان آبزي و كنارآبزي از قبيل: اردك ها، غاز خاكستري، چنگر، انواع آبچليك و غيره مي باشد . 5 گونه كمياب تالاب عبارتند از ميوه خور، اكراس آفريقايي، عروس غاز، غاز پيشاني سفيد كوچك و اردك مرمري.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش :
جاده هاي موجود در تالاب جاده طبر- شط علي و جاده شركت نفت از جمله راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش مي باشد.
آثار تاريخي – فرهنگي و مذهبي :
در دوران جنگ تحميلي شهرستان دشت آزادگان متحمل خسارات سنگيني گرديد و تقريباً به طور كامل ويران گرديد. اين منطقه در طول حيات خود شاهد فراز و نشيب هاي فراواني بوده به طوريكه از تاريخ كهن آن آثاري باقي نمانده است. مناطق عملياتي دهلاويه ، هويزه و چذابه ، جفير ، طلائيه از جمله جاذبه هاي دفاع مقدس در حوزه توريسم فرهنگي منطقه محسوب مي شود.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

تالاب بامدژ
 
 

موقعيت جغرافيايي :
تالاب بامدژ به وسعت تقريبي 4 هزار هكتار در طول جغرافيايي 48 درجه شرقي و عرض جغرافيايي 31 درجه شمال خط استوا در جنوب غربي ايران و به فاصله حدود 40 كيلومتري شمال غرب اهواز قرار داد.
راههاي دسترسي به منطقه :
راه اصلي جاده اهواز- انديمشك بوده و راههاي شني و همچنين آسفالته درجه 2و3 نيز به صورت راههاي فرعي در محدوده وجود دارند.
معرفي جاذبه هاي گياهي :
جوامع گياهي موجود تالاب عمدتاً از گونه هاي آبدوست مثل لوئي، جگن، ني و سيپروسها مي­باشد، پوشش گياهي منطقه داراي دو سيماي مشخص بهاره و پاييزه است. گياهان يك ساله و غالب گياهان چند ساله در بهار رشد مي كنند و ايجاد گل مي نمايند بدين ترتيب در ماههاي اسفند تا ارديبهشت منطقه داراي سيماي مرتعي سرسبز مي باشد بيشترين رويش هاي پاييز بامدژ متعلق به گياهان شورپسند مي باشد.
234 گونه گياهي در هور بامدژ  ديده مي شود و 14 گونه گياهي را گياهان دارويي تشكيل مي دهد  كه از جمله مي توان به خارشتر خزر ، خارشتر ايراني، ترنجبين و شيرين بيان و... اشاره كرد.
جاذبه هاي جانوري :
محل تجمع جانوران
جانوران در سطح تالاب و كنار تالاب پراكنده مي باشند.
 
معرفي جانوران منطقه :
به طور كلي زيستگاه هاي جانوري بامدژ به دو زيستگاه اصلي آب و خشكي تقسيم مي شود زيستگاه آبي كه بخش اصلي تالاب را تشكيل مي دهد محيط تالابي است كه پوشش گياهي غالب آن را گياهان ني و لويي تشكيل داده و محيطي امن و مناسب جهت استتار جانوران منطقه به خصوص پرندگان بومي و جوجه آور است و همچنين استراحتگاه گراز است. بخشي هاي مياني تالاب كه فاقد پوشش گياهي است و عمدتاً گياهان شناور را در خود جاي داده است، محل مناسبي جهت تغذيه و استراحت جانوران آبزي به خصوص پرندگان مهاجر مي باشد. انواع پرندگان آبزي، كنارآبزي ازجمله انواع مرغابي سانان-آبچليك ها، حواصيل ها، اكراس و همچنين شنگ (سگ آبي) به عنوان تنها پستاندار آبزي تالاب، انواع دوزيستان، خزندگان، لاك پشت خزري و لاك پشت لاك نرم و انواع ماهي هاي آب شيرين مثل بني- شيربت – حمري- بياح و ... در زيستگاه بامدژ مشاهده مي شوند.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش  :
 راههاي دسترسي به تالاب جاده اهواز انديمشك و راههاي شني و فرعي مي باشد.
آثار تاريخي، فرهنگي، مذهبي :
در منطقه آثار تاريخي وجود ندارد ولي در شهرهاي نزديك به تالاب مانند اهواز و شوش آثار تاريخــي موجود مي­باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

تالاب ميانگران
 
 

موقعيت جغرافيايي اين تالاب در47 49 طول شرقي و 31  50 عرض شمالي در جنوب غربي كوهپايه زاگرس و در فاصله 5/1 كيلومتري شهرستان ايذه در شمال شرقي استان خوزستان واقع شده است و به نامهاي پرچستان – شيخان- فاروم و منقار ناميده مي شود.
راههاي دسترسي : جاده آسفالته  ايذه –  پيون جاده آسفالته ايذه – كول فرح و روستاي پرچستان
گونه هاي گياهي پوشش گياهي تالاب: ني ، تيره لوئي و تيره همچنين گياهان مرتعي از خانواده گرامينه، بقولات خارشتر، گياهان خانواده لگومينوز مانند: انواع يونجه يكساله ، شنبليله و ... نوعي گياه محلي به نام شتي و پاوكده نيز وجود داردكه روستائيان از آن براي پوشش منازل خود استفاده مي­كنند
گونه هاي مهم جانوري گونه هاي مهم جانوري تالاب تنجه، آنقوت، اردك نوك پهن، سرسبز، خوتكا، فلامينگو، گاوچرانك، لك لك سفيد، لك لك سياه، باكلان، حواصيل خاكستري و ... مي باشد.
  از گونه هاي كمياب تالاب مي توان به اردك مرمري، اردك سرسفيد و غاز پيشاني سفيد كوچك اشاره نمود.
محل تجمع جانوران اين تالاب همه ساله در فصل مهاجرت پرندگان پذيراي گونه هاي مختلفي از پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي مي باشد.
راههاي دسترسي جهت مشاهده حيات وحش: با حضور در منطقه و در مجاورت تالاب واستفاده از دوربين چشمي مي توان به مشاهده گونه هاي متنوعي از پرندگان پرداخت.
آثار تاريخي – فرهنگي و مذهبي : كول فرح در شرق شهرستان ايذه. غار اشگفت سلمان در غرب شهرستان ايذه. راه دسترسي به اماكن فوق از طريق شهرستان ايذه مي باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
منطقه شكار ممنوع ديمه
 
 

  موقعيت جغرافيايي اين منطقه با وسعت حدود 15300 هكتار در   00   31  تا  12   31 شمالي و 25    49  و 37   49 شرقي در 15 كيلومتري جنوب شهرستان رامهرمز در مسير جادة  رامهرمز – رامشير قرار داشته كه از شهريور ماه سال1373 جهت احياء محيط طبيعي و حيات وحش منطقه به عنوان منطقه شكار ممنوع اعلام گرديده است .  سيماي طبيعي منطقه از سه بخش كاملاً متمايز دشتي در شمال ، تپه ماهوري در ميانه و كوهستاني در جنوب تشكيل شده كه زيستگاه مناسبي جهت ادامه حيات پستانداراني نظير آهو، قوچ و ميش و كل و بز و انواع پرندگان نظير دراج، هوبره ، كبك، تيهو، انواع پرندگان شكاري است. دشت و تپه ماهورهاي بخش شمالي منطقه از مكانهاي بسيار مناسب و ايده آل جهت احياء نسل در حال انقراض گونة آهو مي باشد اين منطقه در گذشته از مناطق آهوخيز استان بشمار مي رفته است. بطوريكه مشاهدة آهوان كه به صورت گله هاي چند رأسي درمنطقه مشغول چرا بوده اند نيز مؤيد اين ادعا مي باشد. مناطق تپه ماهور مياني و كوهستاني كم ارتفاع جنوبي منطقه محل مناسبي جهت زيستن قوچ و ميش و كل و بز مي باشد كه گزارشات و مشاهدات گذشته مؤيد وجود قوچ و ميش و كل و بز در اين بخش از منطقه ديمه بوده است. ليكن اخيراً گونه هاي فوق مشاهده و گزارش نمي گردد.    
  رودخانه جراحي در منطقه شكار ممنوع ديمه رودخانه جراحي كه تقريباً از بخش مياني منطقه عبور مي نمايد پوشيده از بيشه زار هاي گز و پده بوده كه اكوسيستم جنگلي را پديد آورده و زيستگاه مناسبي جهت پذيرش وحوش مختلف فراهم آورده است. پوشش گياهي منطقه شامل گياهاني نظير انواع گرامينه ها، لگومينوزها و ... مي باشد .  به استناد بند «و» ماده6 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست هر گونه شكار و تيراندازي در محدوده منطقه ديمه واقع در استان خوزستان از تاريخ يكم مهرماه سال يكهزار و سيصد و هشتاد و پنج شمسي 1/7/1385 به مدت 5 سال با حدود مشخصه زير ممنوع اعلام مي گردد: شمالاً: از جنوب اراضي كشاورزي روستاي مرادبيگي شروع در امتداد جاده رامهرمز رامشير به سمت جنوب تا تقاطع جاده اخير با جاده جيپ رو روستاي چم منيع بطول 15 كيلومتر    غرباً: از تقاطع جاده رامهرمز- رامشير و روستاي چم منيع تا ارتفاعات موسوم به معرفي و تاسيسات و مشعل شركت نفت بطور تقريبي 17 كيلومتر جنوباً: از مشعل شركت نفت تا محل تلاقي رودخانه هاي مارون، جراحي و الله بنام ابومخلد بطول 8 كيلومتر شرقاً: از ابومخلد تا يك كيلومتر مانده به روستاي صندلي كنعان بطول 22 كيلومتر
 
   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منطقه پيشنهادي  شكار ممنوع چهل پا
 
 

موقعيت جغرافيايي :
اين منطقه در 15 كيلومتري شمال شهرهاي انديمشك و دزفول واقع گرديد است و از ديرباز يكي از زيستگاهها كل وبز در منطقه بوده و هم اكنون نيز آثاري از راههاي ايجاد شده در دل ديوارهاي صخره اي كه با استفاده از سيم هاي كابلي ضخيم جهت دسترسي به منطقه ايجاد شده قابل مشاهده است.
منطقه مذكور از ارتفاعات كوهستاني و پيش كوههاي زاگرس تشكيل شده كه رودخانه پرآب دز از ميان دره اي بسيار عظيم با شيارهاي صخره اي عبور كرده و سد بسيار عظيم دز در بين آن قرار دارد                                    
راههاي دسترسي به منطقه :
راه آسفالته سد دز و راه شني حسينيه به پلاژ سد دز در سمت غرب منطقه
راه آسفالـــته دزفــــول به پامــنار واقــع در ضــــلع شــــرقي منطقــه
وجود راه آهن سراسري خوزستان به تهران در جوار منطقه و ايستگاه گل محك نيز از ديگر راههاي دسترسي به منطقه مي باشد.
جاذبه هاي گياهي :
بيشتر پوشش منطقه مرتعي است ولي گونه هاي درختي ودرختچه اي نيز بصورت پراكنده در منطقه يافت مي شوند. علاوه بر آن قسمتي از دره هاي عميق منطقه نيز داراي درختان نخل مي باشد.
 
 
 
 
جاذبه هاي جانوري :
پستانداران :
مهمترين آن كل وبز با نام علمي و پلنگ مي باشد. علاوه بر آن مي توان به جانوراني از جمله گرگ، كفتار، روباه وشغال نيز در منطقه اشاره كرد. قسمتي از منطقه كه در حريم درياچه و تاسيسات سد دز قرار دارد مورد حفاظت قرار گرفته و وجود پوشش گياهي و مرتعي نسبتاً خوب در نزديكي سد و امنيت ايجاد شده موجب گرديده وحوش منطقه بيشترين تجمع را در محل ياد شده داشته باشند ودر حوالي سد به راحتي قابل مشاهده باشند.
پرندگان  :
 از گونه هاي شاخص منطقه مي توان به پرندگان نظير كبك وتيهو اشاره كرد كه بيشترين جمعيت پرندگان را در منطقه دارا مي باشند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  منطقه پيشنهادي  شكار ممنوع ميش داغ
    موقعيت جغرافيايي  (اين منطقه با وسعـت 59301 هكتار در سطح (به استثنا ناهمــواريها) در   مابين شهرهاي بستان و عبدالخان قرار گرفته است و بطور كلي در غرب استان خوزستان است و محدودة آن به شرح زير تعيين مي گردد: شمالاً : تقاطع جاده چپ رو با جاده آسفالت چزابه – چنانه و در امتداد جاده چپ رو به سمت شرق تا كانال آبياري در دست احداث اراضي آبخور سد كرخه . شرقاً: در مسير كانال آبياري تا تقاطع جاده آسفالت عبدالخان – بستان سپس در امتداد جاده تا بعداز روستاي ام دبس و از روستاي ام دبس به سمت محل قديمي و متروكه روستا موسوم به خرابه 2 و از آنجا بصورت خط فرضي در مسير تپه هاي شني تا چاه اكتشاف نفت بند كرخه4. جنوباً: از محل چاه اكتشاف نفت به سمت غرب تا جاده شني نظامي و سپس در امتداد جاده تا محل شروع تپه هاي شني و از آنجا به صورت خط فرضي تا تقاطع جاده آسفالت عبدالخان- بستان با جاده خاكي امامزاده سيد قاسم و در امتداد جاده خاكي تا تقاطع آن با جاده آسفالت چزابه – چنانه. غرباً: از تقاطع جاده آسفالت چزابه – چنانه با جاده خاكي امامزاده سيد جاسم در مسير جاده آسفالت به سمت شمال تا تقاطع جاده آسفالت با جاده جيپ رو.  
  پوشش گياهي پوشش گياهي منطقه فقير است و عمدتاً از درختان، درختچه ها، بوته ها و علوفه هاي كم تراكم ذيل تشكيل گرديده اند: كنار، رمليك، گز ، قيچ،  گون، ني، انواع گرامينه ها، لگومينوها، گراس ها و تورب هاي يك يا چند ساله نظير، پهمن، علف مار ، هنزل، كهورك، اسكنبيل، استبرق، خارشتر، كاروان كش و ... پستانداران گونه هاي مختلفي از پستانداران از جمله قوچ وحشي، آهو، خرگوش، تشي، خارپشت ، گرگ، روباه، شغال، كفتار، سمور، گربه وحشي، گراز، انواع موش، جربيل و دوپا، و انواع خفاش در منطقه ديده مي شوند.  پرندگان انواع گنجشك، كبك، تيهو، هوبره، انواع كبوتر، چك چك ها، چكاوك ها، دم سرخ، سينه سرخ، دم جنبانك زرد و ابلق ، درنا، آنقوت، باقرقره شكم سياه و شكم سفيد، سار، گلاريول بال سرخ، عقاب دشتي، عقاب طلائي، جغد كوچك و ... خزندگان اورانوس ها و آگماي دم تيغي به وفور در منطقه ديده مي شوند علاوه بر آن انواع مارمولك و اسكينك و مارهايي همچون افعي شاخدار، شترمار، مارپلنگي، كورمار خوزستاني، مارقيطاني و ... در منطقه ديده مي شوند كه بعضاً سمي، نيمه سمي و يا غير سمي اند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  منطقه پيشنهادي  شكار ممنوع قلعه شاداب
    موقعيت منطقه : اين منطقه با مساحت حدود 5000 هكتار در   33   32 تا  37   32  شمالــي و 26   48 تا 35   48 شرقي واقع در 40 كيلومتري شمال شهرستان دزفول، در بخش شهيون با ارتفاع 700 الي 800 متر از سطح دريا از ضلع غربي مشرف به درياچه سد دز و از شمال به روستاهاي اسلام آباد ، پامنار و از جنوب به رودخانه دز و از شرق به روستاهاي بيشه بزان و بازارگه منتهي مي گردد. كوه قلعه شاداب صعب العبور و تنها راه ارتباطي با قله كوه از طريق دروازه اي مقدر مي باشد كه اين دروازه محل ورود عشاير و دامداران است و در حوالي روستاي اسلام آباد قرار دارد . روستاهاي حاشيه منطقه شامل پامنار، بيشه بزان و بازارگه مي باشند كه همگي خارج از محدوده تعيين شده ولي به لحاظ دامدار بودن بر منطقه تاثير گذار خواهند بود. پوشش گياهي: عمده پوشش گياهي منطقه به صورت مرتعي است ولي تك درختان و درختچه هاي ذيل به صورت پراكنده در منطقه ديده مي شود. بادام كوهي، كنار، رمليك، جاز(بنگله) ، انجير و گز و پده اين پوشش در دامنه شمالي عمدتاً از نوع بادام و با پوشش بيشتر و در دامنه هاي جنوبي بيشتر از نوع كنار و رمليك مي باشد پوشش مرتعي نيز در نواحي كه توسط مديريت سد دز تحت كنترل گرديده بسيار خوب مي باشد.
 
  حيات وحش منطقه: گونه شاخص منطقه بز كوهي (كل و بز) است كه از جمعيت بسيار خوبي برخوردار است ساير گونه هايي كه در منطقه زيست مي كنند پلنگ، گرگ، كفتار، روباه ، شغال، گربه وحشي، خرگوش، تشي، خرچنگ، شنگ(سگ آبي)، خارپشت، انواع خفاش مي باشد. شاخص پرندگان منطقه كه بيشترين جمعيت در منطقه را دارد كبك و تيهو است پس از آن مي توان به كبوتر چاهي، كمركولي، بلدرچين، سهره طلايي اشاره كرد. در روي درياچه سد دز ميتوان پرندگان آبزي و كنار آبزي را مشاهده كرد كه به صورت مهاجر در بعضي قسمتهــاي درياچه ديده ميشوند. در خصوص خزندگان، دوزيستان و بي مهرگان منطقه تا كنون مطالعه اي صورت نگرفته ولي مي توان انواع مارها، مارمولك ها، لاك پشت خزري، انواع كپور ماهيان، وزغ ها و قورباغه ها را مشاهده كرد . به طور كلي وحوش منطقه در صورتي كه مورد حفاظت و حراست جدي قرار گيرد با توجه به پتانسيلهاي منطقه پيش بيني مي شود طي يك دوره 5 ساله ضمن ترميم آسيب هاي وارده به جمعيت حيات وحش و پوشش گياهي منطقه استعداد و توان آنرا دارد كه به منطقه حفاظت شده تبديل شود.